Doodsoorzaken in 1943

Gepubliceerd op: 26 september 2023. Auteur: John van den Boogaart. Laatst gewijzigd op: 1 februari 2024.

Leestijd: 3 minuten

In deze vijfdelige serie kun je op basis van overlijdensaktes de verschillende doodsoorzaken lezen van de gesneuvelde/overleden/omgekomen mensen die voor Nazi-Duitsland vochten of zich hebben ingezet om de oorlogsmachine draaiende te houden.
Per jaar vat ik samen wat de meest voorkomende doodsoorzaak was en benoem ik de overige doodsoorzaken. Hierbij komt meteen een vermelding dat niet van alle personen een overlijdensakte te vinden is waardoor de doodsoorzaak van die personen dus onbekend blijft. Ook melden ze lang niet altijd de exacte doodsoorzaak en soms zijn ze erg gedetailleerd. De focus ligt vooral op oorzaken anders dan “gesneuveld in gevecht”. Denk hierbij onder andere aan ongevallen, ziektes en zelfmoorden.

We gaan verder in 1943.

Veel gebruikte termen

Op de overlijdensaktes kom je vele termen tegen. Hieronder de meest gebruikte en de uitleg.

  • Unfall: Door een ongeval om het leven gekomen. Dit kan een verkeersongeval zijn maar ook een val van het dak waarbij de persoon overlijdt.
  • Verstorben: Overleden. Wordt hoofdzakelijk gebruikt bij een natuurlijke of niet gewelddadige dood.
  • Gefallen: Gesneuveld. Veelal door een gewelddadige doodsoorzaak overleden.
  • Selbstmord: Zelfmoord.
  • Selbstmord durch Erschießen: Zich van het leven beroofd door schieten met een (vuur)wapen.
  • Selbstmord durch Erhängen: Zich van het leven beroofd door ophanging.
  • Selbstmord durch Ertrinken: Zich van het leven beroofd door verdrinking.
  • Freitod: Zelfmoord.
  • Ertrunken: Verdronken.

Tabel met doodsoorzaken

Hieronder de tabel met doodsoorzaken van 1-1-1943 tot en met 31-12-1943. In de lijst zijn de gegevens opgenomen van 1357 bekende overledenen. Er zijn 7 onbekende doden dit jaar die dus niet meetellen in de data.
De benoemde aantallen oorzaken zijn dus op basis van overlijdensaktes. Er is geen verder onderzoek uitgevoerd per geval of de aktes 100% correct zijn.

DoodsoorzaakAantallenUitleg
Gefusillleerd na kriegsgericht11Doodgeschoten na veroordeeld te zijn voor het Duitse gerecht.
Gefusilleerd na deserteren1Doodgeschoten na "fahnenflucht".
Gefusilleerd (reden onbekend)7Vanwege onbekende reden doodgeschoten.
Geliquideerd door onbekende daderNBAanslag gepleegd op persoon, niet bekend of het gerichte verzetsactie was
Geliquideerd door verzet/Omgekomen bij actie van verzet4Aantoonbaar door verzet doodgeschoten
Gesneuveld225Gesneuveld door onbekende oorzaak. "Gefallen"
Neergestort272Neergestort met vliegtuig door verschillende oorzaken.
Omgekomen bij bombardement/Luchtaanval75Direct overleden door bombardement, beschieting artillerie etc.
Omgekomen bij het ruimen van zeemijnNBVoornamelijk zeelieden van Minensuch flottiles die bij het zoeken/ruimen van zeemijnen omkwamen
OnbekendOverigenGeen vermelding op Sterbeurkunde of onleesbaar.
Ongeval: Bij militaire oefening omgekomenNBOok tijdens oorlog moet er geoefend worden. Exacte oorzaak is niet vermeld.
Ongeval: Bij onbekende handeling met landmijnen omgekomen15Door een (land)mijnexplosie omgekomen. Onbekend of hij erop ging staan of bij het leggen of scherpstellen is omgekomen.
Ongeval: Electrocutie1Overleden tijdens werken met onder spanning staande voorwerpen
Ongeval (oorzaak onbekend)83"Unfall" met onbekende oorzaak. Veelal niet vermeld.
Ongeval: Met een vuurwapen omgekomen (zelf veroorzaakt)4Veelal bij reinigen van vuurwapens of spelen met geladen vuurwapens.
Ongeval: Met een vuurwapen omgekomen (oorzaak derden)1Onveilig met vuurwapens omgaan waarbij wapen onbedoeld afgaat en collega overlijdt.
Ongeval: Met een vuurwapen omgekomen (oorzaak onbekend)8Omgekomen door een vuurwapen. Kan door onzorgvuldige handeling met wapens zijn maar ook doodgeschoten door de wacht. Exacte reden dus niet vermeld.
Ongeval: Met geschut wat detoneert door fout3Geschut dat ontploft door foutieve handeling of munitie
Ongeval: Met detonatie van munitie (Blindganger)18Ontploffing van munitie al dan niet blindgangers of munitievoorraden.
Ongeval: Op landmijn gelopen4Op eigen of vijandelijke landmijn lopen.
Ongeval: Trein/tramongeval5Onder trein/tram gekomen/van trein gevallen.
Ongeval: Verkeersongeval met Auto of motor(fiets)21Alle verkeersongevallen van auto tot paard met wagen.
Overleden in lazerett door ziekte69Na een ziekte op natuurlijke wijze overleden in het ziekenhuis.
Overleden in lazerett na verwonding50Na verwonding in ziekenhuis overleden.
Overleden in lazerett reden onbekend36Na onbekende reden overleden in ziekenhuis. Vaak niet leesbare oorzaak.
Overleden na beschietingNBIn vuurgevecht gesneuveld.
Vermoord2Vermoord. Onbekende dader.
Verdronken76Verdronken op zee, in grachten of meertjes.
Zelfmoord83Zelfmoord vanwege uitlopende redenen en manieren. Veelal schieten.
Zelfmoord (vermoedelijk/niet bevestigd)2Hierbij wordt zelfmoord vermoed maar ze twijfelen.
Ziekte van griep tot hartaanval (niet bekend waar gestorven)82Door ziekte op natuurlijke wijze overleden. Niet vermeld waar dit is gebeurd.

Zelfmoorden (Selbstmord)

Het aantal zelfmoorden in 1943 bedraagt minimaal 83. Ze zijn over het hele jaar verspreid, er dus geen periode dat het aantal bijzonder afwijkt.
De jongste persoon was 16 jaar oud, de oudste was 70. De rangen variëren van manschappen tot officieren.
Op diverse overlijdensaktes staat de manier waarop zelfmoord is gepleegd. Zichzelf doodschieten is de meest voorkomende manier. Soms melden ze er specifiek het gebruikte wapen zoals een Luger P08 of een karabijn.

Bij een aantal zelfmoorden staat specifiek vermeldt dat ze met militaire eer begraven zijn of met militaire eer herbegraven zijn op een later tijdstip. Dit gebeurde enkel als de reden van zelfmoord in hun ogen acceptabel was. Bijvoorbeeld nadat het gezin was omgekomen door een geallieerd bombardement.

Zelfmoord onder vrouwen

In 1943 pleegde 2 vrouwen zelfmoord. Beide sprongen tegelijk voor een aanstormende trein en liggen naast elkaar begraven op Ysselsteyn. BA-3-72 en 73.

Overige opvallende zelfmoorden

Eén persoon koos ervoor om zich met een bajonet in de hals te steken en zo zelfmoord te plegen. Meerdere sprongen voor een trein of deden het dmv ophanging.

Hoeveel doden per maand

Hoeveel doden vielen er per maand in 1943? Exacte aantallen zijn lastig te benoemen, getallen gebaseerd op personen die op Ysselsteyn liggen zijn wel wat eenvoudiger aan te duiden. Wederom met de kanttekening die ik telkens maak; enkel onder de bekenden, er liggen ook vele onbekenden waar (gedeeltelijke) data van ontbreekt waardoor cijfers altijd bij benadering zijn. Kortom onderstaande cijfers zijn dus gebaseerd op de doden die op Ysselsteyn liggen en waarvan alles bekend is. Doden die zijn overgebracht naar Duitsland of andere thuislanden zijn niet meegeteld. Het is dus geen correcte weergave van het totaal aantal doden aan Duitse zijde.

  • Januari: 87
  • Februari: 92
  • Maart: 124
  • April: 98
  • Mei: 122
  • Juni: 138
  • Juli: 125
  • Augustus: 111
  • September: 110
  • Oktober: 119
  • November: 114
  • December: 124

Maakt een totaal van 1364.
Juni was de maand met de meeste doden..

Bekijk ook voor andere jaren de doodsoorzaken. (Niet aanklikbare links zijn nog niet verwerkt/online)

Elk bericht is tot stand gekomen door gebruik te maken van diverse bronnen.


Plaats een reactie